Zivot u multikulturnoj zajednici

Ili: Kako zivjeti zajedno sa drugim a ocuvati vlastiti identitet?

  Zivjeti u sloznoj zajednici razlicitih rasa, jezika, vjera i kulturnog nasljedja zahtijeva doslovno od svakog clana takve zajednice sklonost i spremnost za postovanje i uvazavanje potreba drugih, ne dovodeci pri tome u pitanje sopstveni identitet a time i vlastitu buducnost.

  Naime, ni jedna takva zajednica se do sada nije mogla odrzati, a da se nije raspala ili da u njoj nisu u toku dezintegracioni procesi, koji prijete da eskaliraju u otvorene sukobe, ukoliko to vec nije slucaj (Baski u Spaniji, Irci u Velikoj Britaniji, flamansko-valonski odnosi u Belgiji, Siptari u Jugoslaviji, Tamilci u Sri Lanki, Kurdi u Turskoj, Ceceni u Rusiji, muslimanska etnicka zajednica u Etiopiji, Tibet u Kini, procesi u Indiji, dogadjanja u Africi itd.)

  Za razliku od drugih prostora gdje je ovaj proces dozivio ili dozivljava neuspjeh, u Kanadi su sasvim drugacije polazne pozicije. Grupe imigranata dolaze u jednu od najrazvijenijih zemalja svijeta, sa cvrstim zakonima koji se provode i gdje se nastoji da proces prilagodjavanja tece normalnim tokom. To znaci da se ocekuje da, prihvatajuci od najmanjih nogu pravila ponasanja i moralne norme, novodosli budu istinski nosioci suzivota, bez predrasuda prema bilo kome ili cemu.

  U toku je proces stvaranja vlastitog, kanadskog, identiteta u koji trebaju da se interpoliraju sve one moralne i kulturne vrijednosti sredina iz kojih novodosli pristizu, vrijednosti koje znace obogacivanje sadrzaja zivota i ponasanja u najpozitivnijem smislu. Bez prisile - prije svega.

  Taj proces ce trajati dugo, desetine godina a mozda i duze. U njemu se treba i mora ucestvovati. Jer, vrijednost jednog naroda se mjeri vrijednoscu njegovog kulturnog nasljedja i njegovim odnosom prema njemu. Narod koji se stidi svoje istorije nije zasluzio da je ima.

  Srpski narod, ziveci od sedmog vijeka na istim prostorima, bio je izlozen uticajima ne samo najblizih susjeda - Vizantijskog i Rimskog carstva (u to vrijeme najrazvijenijih organizovanih zajednica u Evropi) nego, zahvaljujuci geografskom polozaju, i uticajima mnogih drugih kultura. Svi trgovacki putevi sa Zapada prema Istoku, i obratno, vodili so, a i danas vode, preko srpskih zemalja.To je doprinjelo da se na tim prostorima razvije posebna kultura koja je ugradjena u temelje kulturnog nasljedja svih evropskih naroda (knjizevnost, pravo, organizacija drzave, slikarstvo, arhitektura, muzika, folklor) a ono sto ga i dandanas, u pozitivnom smislu, razlikuje od svih ostalih je svetosavski duh koji nije samo obiljezje Srpske pravoslavne crkve nego i neraskidivi dio duhovnosti srpskog naroda u cjelini.

  Poznata istorijska dogadjanja, nakon zavrsetka Drugog svjetskog rata, rezultirala su dolaskom velikog broja politickih emigranata, koji su svoja prava na zivot dostojan covjeka nasli u svojoj novoj domovini - Kanadi. Bez oslonca na bilo koga, a pogotovu na svoju maticu, organizovali su zivot na nacin koji je bio primjeren uslovima: okrenuli su se Crkvi, gradili bogomolje, ulagali u buducnost svoju i svoje djece, ne zaboravljajuci ni jednog momenta ko su i sta so.

  Bezboznicki komunisticki rezim nasao je nacina da i na ovim prostorima podijeli Srbe pa cak i Crkvu. Na srecu, to je vrijeme iza nas, ali su ostali tragovi za koje je vrijeme jedini lijek.

  Da se podsjetimo: Jugoslavija je stvorena tako sto su se Srbi odrekli svoje drzavnosti, za ljubav tvorevine koja je trebalo da okupi sve juzne Slovene u jednu drzavu, u kojoj ce i oni koji nikada nisu imali drzavu dobiti sva prava i atribute kao i oni koji su imali sve. Emocionalna odluka, dostojna sirine duse srpskog naroda, ali politicki naivna i krajnje neracionalno realizovana. Unoseci potpuno sebe, Srbi nisu ni jednim dokumentom obezbijedili vlastitu teritoriju i narod, makar spomenuvsi, ako ne i postavsi, unutrasnju organizaciju drzave na etnickom principu.

  Strasni genoci nad Srbima, po zvjerstvima nezapamcen u istoriji, bio je po mjeri komunista, koji nisu cak nasli za potrebno da ga zvanicno osude. Naprotiv, u vrijeme Titovog rezima, Srbi su bili ti koji nisu smjeli pominjati ono sto se desilo, kao da je to bila stvar pojedinaca a ne proizvod raspolozenja tih naroda. Bilo je zabranjeno o tome govoriti uz obrazlozenje da ce drugi narodi, ucesnici genocida nad Srbima, dobiti komplekse. Tito nije nasao za potrebno da bilo kada dodje u Jasenovac, grobnicu preko 700.000 Srba, da oda postu.

  I tako su Srbi, jos jedamput, prihvatili dusmane svoje kao bracu da bi im oni uzvratili progonom, likvidacijom, blacenjem i pribijanjem na krst.

  U tom kontekstu treba posmatrati i ocjenjivati svu strahotu podjela koje nastaju i ovdje - u Kanadi. Oblici organizovanja su zadovoljavali prvi talas emigracije, jer su medjusobne veze clanova pojedinih grupacija bilo veoma cvrste. Nije bilo programa koji sadrzi u sebi integracioni proces, pa se moze reci da je svaka grupa bila u pravu. Zbog toga se nije mogla afirmisati potreba srpskog jedinstva oslonjenog na njegovu cjelokupnu kulturnu bastinu u kojoj bi i nove generacije nasle svoj interes, svoj sadrzaj i svoje mjesto kao nacin prezentacije i interpolacije vrijednosti koje su sacuvale duh naseg naroda, u istorijski krajnje nepovoljnim uslvima, u sredinu koja im je nova domovina i koja to trazi od nas.

  Novi talas emigracije, od prije nekoliko godina, ljudi, vecinom, visoko obrazovani, ali nedovoljno ili nikako vaspitani u duhu Srpske pravoslavne crkve, u postojecoj organizacionoj konstelaciji, ostavljeni su na marginama drustvenog zivota. Ta generacija i njihovo potomstvo bice potpuno izgubljeni ne samo za ovdasnju srpsku zajednicu, kojoj oni mogu dati izuzetno mnogo, nego i za Srpstvo u cjelini. Bez podrske vlastite zajednice, nece pripadati nikome, i njihova buducnost, ne samo u duhovnom smislu, nije nimalo ruzicasta. Samo malobrojni od njih uspjece da realizuju zelje i svoj status obezbjede u skladu sa vlastitim sposobnostima.

  Nemamo pravo da izgubimo ni jednog jedinog, moguceg, clana zajednice.

  Uklapanje u novu sredinu ne znaci gubljenje vlastitog identiteta. Nikome nisu potrebni ljudi koji nemaju korijena, koji ne znaju ni ko su ni sta so, posebno ljudi koji su se zakitili nekakvim internacionalizmom. Oni koji su se odrekli vlastitog korijena mogu postati samo krvnici svog plemena, ljudi osudjeni da vjecito mrze bracu svoju. Zar nisu muslimani i rimokatolici u Bosni i Hercegovini najbolji primjer za to?

  Kako prevazici postojecu situaciju podjela i zastite nekakvog jadnog vlastitog "ja" od naraslih potreba cjelokupne zajednice?

  Istorija, uciteljica zivota, uci nas da je u svim kriticnim prilikama, a njih je bilo zaista mnogo, Crkva bila i ostala jedina integrirajuca institucija koja je omogucila opstanak. A od nas, svakog pojedinca, trazi se da se ukljucimo, svaki prema svojoj sposobnosti, u Crkvu i da damo svoj licni doprinos opstem napretku.

Vjerujem u snagu, Rode, dobrih sinova tvojih.

Momir Vukovic